Jak oceniać? - podstawowe zasady i błędy oceniania

Często debatujemy nad istotą oceny pracowników, wykazując korzyści jakie z niej wynikają, opisując metody, którymi można się posłużyć zapominając jednocześnie, że istotne są nie tylko narzędzia jakimi będziemy się wspomagać, ale również sami oceniający oraz zasady jakimi się kierują. To oni bowiem, dokonują ewaluacji pracownika oraz nierzadko decydują jakie cele, kolejne zadania będą stawiane przed zatrudnionym. Najistotniejsza wydaje się kwestia zasad, jakimi powinni się kierować oceniający.

 

  1. Zasada jawności. Osoby podlegające ocenie powinny znać system ocen oraz jej kryteria.
  2. Powtarzalność. Oceny nie powinny być jedynie jednorazowymi sytuacjami. Ważne jest aby pojawiały się cyklicznie, w ustalonych wcześniej terminach.
  3. Systematyczność. Zarówno osoba oceniająca jak i oceniania powinny znać procedury przebiegu oceny.
  4. Obiektywność. Trudno być obiektywnym jeśli szef zwyczajnie nie lubi jednego ze swoich podwładnych. Powinien on jednak pamiętać o jednym, oceniana jest nie dana osoba a pracownik, który powinien wykonywać przydzielone mu obowiązki.
  5. Powszechność. Każda osoba zatrudniona powinna podlegać ocenie.
  6. Prostota, jednoznaczność. System ocen powinien być zrozumiały i prosty w zastosowaniu.
  7. Elastyczność. Tworząc system oceniania należy pamiętać, że sytuacja w firmie, obowiązki pracownicze czy też kryteria mogą ulec zmianie a co za tym idzie, również utworzone procedury powinny ulegać modyfikacji, tak aby były dostosowane do panujących w danym momencie realiów.
  8. Pozytywne nastawienie. Zarówno oceniający jak i oceniani powinni rozumieć korzyści wynikające z ewaluacji. Ważne jest, aby byli świadomi faktu, że ocena to nie pretekst do bezzasadnej krytyki a chęć zbadania postępów rozwoju pracownika, określenia obszarów wymagających głębszej pracy.

 

Tak wygląda ogólnie akceptowana teoria, jednak jak sami wiemy, praktyka jest często zupełnie inna. Świadomie bądź też nie ulegamy bowiem stereotypom, pokusie subiektywizmu, czy też utartym schematom. Jakie są najczęściej zauważane błędy, które pojawiają się w pracy praktyków tematu?

 

  1. Niejasne kryteria oceniania.
  2. Zdarza się czasami, że pracownik nie ma zielonego pojęcia o tym, czego się od niego wymaga, a tym samym podąża innym torem myślenia aniżeli jego przełożony.
  3. Jednostronność ocen.
  4. Sytuacja ta mam miejsce, w momencie gdy osobą oceniającą jest bezpośredni przełożony pracownika.
  5. Efekt aureoli.
  6. Innymi słowy mówiąc: przecenianie jednego aspektu oceny a pomijanie pozostałych. Mówimy tutaj o przypadku zaistnienia u pracownika jakiegoś negatywnego bądź pozytywnego zachowania, które to rzutuje na ocenienie jego całokształtu pracy.
  7. Skrajne reakcje oceniającego.
  8. Pragnienie bycia bardzo profesjonalnym, bądź bardzo przyjacielskim oceniającym, powoduje nieracjonalność w ocenianiu i popadanie w skrajności (od bycia zbyt pobłażliwym i nieformalnym do wysoko rozwiniętej surowości).
  9. Tendencyjność.
  10. Sytuacja może jednak przyjąć zupełnie odwrotny przebieg aniżeli w punkcie poprzednim, kiedy to oceniający unika skrajnych ocen, uśrednia zachowania, czyny pracowników. Zachodzi tutaj także obawa przed wprowadzaniem swoich przekonań, uprzedzeń i poglądów w kryteria, które decydują o wystawieniu opinii o zatrudnionym.
  11. Projekcja zachowań.
  12. Zdarza się również, że osoba, która dokonuje oceny, czyni to biorąc pod uwagę wymagania jakie stawia wobec samego siebie, a dzieje się tak dlatego, iż mimowolnie lubimy ludzi podobnych do nas samych.
  13. Efekt pierwszego wrażenia.
  14. Czy chcemy tego, czy też nie, o tym co myślimy o drugim człowieku decyduje kilka pierwszych sekund spotkania. Oceniający powinien mieć to zawsze na uwadze i pilnować aby jego opinia nie była oparta jedynie na pierwszym wrażeniu.
  15. Naśladownictwo, rutyna.
  16. I ostatnia rzecz, znowu bardzo ludzka. Przeprowadzający oceny ma zazwyczaj mnóstwo pracy, w tym inne obowiązki do wykonania. Może więc zastanawiać się nad pokusą sugerowania się wynikami ocen poprzednich oraz przenoszenia ich na teraźniejszą opinię.

 

Z powyższych punktów wydaje się wypływać jeden, najistotniejszy pogląd. Niezależnie od faktu ile poznamy metod i narzędzi do oceniania zatrudnionych, ważne jest aby mieć zawsze na uwadze pułapki, które czyhają na nas w sytuacji wydawania opinii pracownikom. Jeśli bowiem, nie będziemy brać ich pod uwagę, nawet najlepiej zbudowane narzędzie oceny nie będzie wiarygodne i przydatne.

 

 


 

Powrót do strony z artykułami

 

 

 


Jak oceniać? - podstawowe zasady i błędy oceniania
Oceny: 4 z 5 z 77 głosów