Skuteczne działanie nie jest kwestią talentu, sprzyjających okoliczności ani „dobrych trików”, lecz zestawu powtarzalnych nawyków, które wpływają na sposób myślenia, podejmowania decyzji i budowania relacji. Właśnie na tym opiera się koncepcja 7 nawyków skutecznego działania opisana w książce Stephena R. Coveya „7 nawyków skutecznego działania”.: bądź proaktywny, zaczynaj z wizją końca, rób najpierw to, co najważniejsze, myśl w kategoriach wygrana–wygrana, najpierw staraj się zrozumieć, potem być zrozumiany, twórz synergię oraz dbaj o ciągły rozwój (czyli ,,regularne ostrzenie piły"). To podejście porządkuje nie tylko sposób pracy, ale także relacje, zarówno zawodowe, jak i prywatne.

• Skuteczność zaczyna się od postawy, a nie od technik – trwałe rezultaty budujemy poprzez nawyki oparte na odpowiedzialności, samoświadomości i pracy nad charakterem, zgodnie z koncepcją Stephen R. Covey.

• Przejście od zależności do współzależności wymaga najpierw osobistej dojrzałości. Dopiero samodzielność emocjonalna i decyzyjna umożliwia efektywną współpracę z innymi.

• Nawyki działają tylko wtedy, gdy są praktykowane świadomie – proaktywność, priorytetyzacja i balans między życiem prywatnym a zawodowym muszą stać się elementem codziennej pracy, a nie jednorazową inspiracją.

Spis treści:

• Wprowadzenie do koncepcji Stephena R Coveya opisanej w książce ,,7 nawyków skutecznego działania

• 7 nawyków skutecznego działania

• Zależność, niezależność i współzależność

• Zewnętrzne i wewnętrzne obszary wpływu – co możemy kontrolować?

• Praktyczne aspekty wdrażania nawykó

Wprowadzenie do koncepcji Stephena R Coveya opisanej w książce ,,7 nawyków skutecznego działania"

Autorem przytaczanej w artykule książki pt. 7 nawyków skutecznego działania jest Stephen R. Covey (ur. 24 października 1932 w Salt Lake City). Jest to bestsellerowa pozycja na temat przywództwa oraz rozwoju osobistego. W roku 1996 amerykański tygodnik Time umieścił Stephena R. Coveya na liście najbardziej wpływowych ludzi Ameryki. W roku 1998 Covey uhonorowany został m.in. odznaczeniem Thomas Moore College Medallion. W tym samym roku otrzymał także międzynarodową nagrodę pokojową – Sik'h 1998 International Man of Peace Award. W życiu prywatnym jest ojcem dziewięciorga dzieci i dziadkiem pięćdziesięciu jeden wnucząt.

Etyka charakteru vs. etyka osobowości

Podstawową różnicą która oddziela tą pozycję od innych książek utrzymanych w tonie poradników np. menedżerskich jest rozróżnienie na etykę charakteru i etykę osobowości. Różnice są znaczące – etyka charakteru koncentruje się na rozwoju osobowości, dojrzałości emocjonalnej, hartowaniu charakteru, przyjmowania aktywnych postaw wobec problemów, czyli tym, nad czym możemy poniekąd pracować w odosobnieniu i są to jednocześnie nasze własne decyzje uniezależnione od innych.

Etyka osobowości koncentruje się natomiast na tym, co widoczne jest na zewnątrz – poddaje nam użyteczne porady jak się zachowywać w towarzystwie, jak motywować swoich pracowników poprzez częste zebrania i wygłaszanie specjalnych mów mających na celu podniesienie morali, co zrobić aby dostać wymarzoną pracę, etc.

7 nawyków skutecznego działania

Stephen R. Covey, w swojej przełomowej publikacji „7 nawyków skutecznego działania”, prezentuje kompleksowy model rozwoju osobistego i zawodowego, oparty na uniwersalnych zasadach skuteczności:

1. Bądź proaktywny

2. Zaczynaj z wizją końca

3. Rób najpierw to, co najważniejsze

4. Myśl w kategoriach wygrana-wygrana

5. Staraj się najpierw zrozumieć, potem być zrozumiany

6. Synergia

7. Ostrzenie piły

Bądź aktywny

Proaktywność to postawa, w której to Ty decydujesz o swoich reakcjach i działaniach, niezależnie od warunków zewnętrznych. Nie czekaj, aż życie się wydarzy, przejmij nad nim kontrolę. Zacznij samodzielnie rozwiązywać problemy bez oczekiwania na polecenia przełożonego. Jeśli widzisz, że projekt utknął, to zaproponuj alternatywne rozwiązania, zamiast oczekiwać konkretnych wskazówek od przełożonych czy współpracowników.

Proaktywna osoba chętniej podejmuje się różnych zadań i bierze odpowiedzialność za swoje decyzje, nie zrzuca winy na pogodę, kolegów z zespołu czy brak czasu. Zamiast mówić: „Nie da się tego zrobić”, zapytaj siebie: „Co mogę zrobić w tej sytuacji, aby posunąć sprawy do przodu?”. Oczywiście trzeba mieć też świadomość ograniczonych kompetencji czy możliwości organizacyjno-finansowych. Podejmij się więc tego, na co realnie masz wpływ.

Zaczynaj z wizją końca

Zanim rozpoczniesz jakiekolwiek działanie, zastanów się, dokąd ono ma Cię zaprowadzić. Ten nawyk to wezwanie do jasnego określenia celów, wyobrażenia sobie efektów danej czynności. Planuj swoją karierę, czynności, projekty czy spotkań z myślą o ich ostatecznym rezultacie. Przykład? Jeśli prowadzisz prezentację, najpierw zastanów się, jaki efekt chcesz osiągnąć. Czy zależy Ci, aby do swojej wizji przekonać klienta, a może chcesz edukować zespół albo zainspirować przełożonych? Z tą wizją w głowie dużo łatwiej jest dobrać odpowiednie argumenty i sposób komunikacji.

Rób najpierw to, co najważniejsze

W natłoku obowiązków łatwo się pogubić. Dlatego szczególnie ważna jest tu umiejętność priorytetyzacji listy zadań. Jak to zrobić najlepiej? Zamiast zaczynać dzień od najłatwiejszych zadań, zacznij od tych, które naprawdę mają znaczenie. To zasada zarządzania sobą w czasie, gdzie priorytety mają pierwszeństwo przed pilnymi, ale nieistotnymi sprawami. Ustal, co jest najważniejsze i działaj konsekwentnie, nawet jeśli wymaga to wysiłku.

Myśl w kategoriach wygrana-wygrana

Wielu ludzi postrzega świat zawodowy jako pole rywalizacji, gdzie ktoś musi przegrać, by ktoś inny mógł wygrać. Covey proponuje inne podejście – szukanie rozwiązań, które są korzystne dla obu stron. Jeśli negocjujesz warunki projektu z klientem, zamiast forsować swoją wersję, poszukajcie wspólnie takiej formuły współpracy, która zaspokoi Wasze potrzeby. Takie podejście buduje trwałe relacje oparte na zaufaniu i szacunku.

Staraj się najpierw zrozumieć, potem być zrozumiany

W komunikacji często popełniamy błąd, że słuchamy po to, by odpowiedzieć, a nie po to, by naprawdę zrozumieć. Przykład? Może to być rozmowa z członkiem zespołu, który nie realizuje zadań na czas. Zamiast w pierwszej kolejności krytykować, zapytaj: „Co się dzieje? Jak mogę pomóc?” Zrozumienie drugiej strony sprawia, że komunikacja staje się bardziej efektywna i budująca. Taki nawyk uczy kształtowania trwałych relacji opartych na empatii i aktywnego słuchania.

Synergia

Synergia to innymi słowy działanie oparte na współpracy. Oznacza to wykorzystanie różnorodności do osiągnięcia głównego celu i lepszych wyników, czyli wiedzy, stylów pracy, własnych doświadczeń. Nie musisz znać się na wszystkim. Jeśli Twój kolega z zespołu świetnie analizuje dane, a Ty jesteś doskonale radzisz sobie z wystąpieniami publicznymi – połączcie siły. Efekt? Lepszy projekt, większe zaangażowanie i satysfakcja obu stron.

Ostrzenie piły – moc odpoczynku

Nie możesz ciągle działać na pełnych obrotach. Aby być skutecznym, musisz regularnie odnawiać swoje siły fizyczne, emocjonalne, intelektualne i duchowe. Covey w swojej książce nazywa to „ostrzeniem piły”. A jak przekłada się to na rozwój zawodowy? Jest to m.in. dbanie o zdrowie, rozwój osobisty, czas dla rodziny i hobby, czyli tzw. work-life balance To właśnie zachowanie równowagi między życiem osobistym, a zawodowym sprawiają, że jesteś bardziej efektywny w pracy.

Zależność, niezależność i współzależność

Paradygmat siedmiu nawyków podzielony został przez autora publikacji na: 

• Zależność (punkt 1, 2 i 3)

• Niezależność (7)

• Współzależność (punkt 4, 5, 6)

Zależność może być np. emocjonalna (gdy nasze poczucie wartości zależy od opinii innego człowieka), bądź fizyczne (gdy nie potrafimy sami się obronić lub pracować). 

Niezależność, jako kolejny stopień, wymaga personalnych sukcesów do określenia siebie i bycia samodzielną jednostką, potrafiącą całkowicie zadbać o siebie, swoją niezależność finansową, intelektualną i emocjonalną.

Najwięcej jednak może osiągnąć człowiek współpracujący z innymi, wykorzystującymi swoje talenty i talenty innych ludzi do tworzenia wspanialszych rzeczy, lecz to wymaga dwóch poprzednich etapów, które zakończymy sukcesem. Dlatego też nie ma szybkiej drogi na szczyt. Ktoś zależny nie może próbować pracować efektywnie na szczeblu współzależności, bo nie jest wystarczająco dojrzały – tą dojrzałość uzyskuje poprzez własne personalne sukcesy. Po nich jest czas na sukcesy publiczne.

Zewnętrzne i wewnętrzne obszary wpływu – co możemy kontrolować?

Każdy z tych punktów wydaje się jasny, lecz autor rozbija je na kolejne podkategorie. Proaktywność (z angielskiego „Proactive”) to sposób w jaki reagujemy na codzienne sytuacje w których się znajdujemy. W związku z tym pojęciem pojawia się pytanie: czy potrafimy wykorzystywać i obracać na swoją korzyść wszystkie dostępne możliwości, czy też wolimy narzekać na to, co nas spotyka, szukając wymówek i umacniając przekonanie, że nic nie da się zrobić?

Co więcej, sytuacje życiowe można podzielić na dwie kategorie – zewnętrzne, czyli te, na które nie mamy bezpośredniego wpływu (choć często się nimi interesujemy) oraz wewnętrzne – zależne od nas, które możemy zmienić, jeśli tylko zdecydujemy się działać proaktywnie. W przeciwieństwie do tego podejścia, postawa reaktywna polega na biernym obserwowaniu rzeczywistości i braku podejmowania działań, nawet gdy sytuacja tego wymaga.

Praktyczne aspekty wdrażania nawyków

Warto spojrzeć na siebie z innej perspektywy i uświadomić sobie, że potrafimy poddać refleksji własne myśli, a tym samym zmienić sposób postrzegania świata, czyli nasze paradygmaty. Jeśli okazują się one nieadekwatne lub ograniczające, nic nie stoi na przeszkodzie, by je świadomie zmienić.

Książka zachęca do rozpoczęcia wewnętrznej przemiany, której efekty często pojawiają się szybciej, niż mogłoby się wydawać. Dobrym przykładem jest porównanie osób biernych i aktywnych w środowisku zawodowym. Kogo pracodawca chętniej widzi w swoim zespole – osobę, która nieustannie zadaje pytania w stylu „Jak mam sobie z tym poradzić?”, czy raczej samodzielną, zaangażowaną jednostkę, która nie tylko rozpoznaje problemy, ale również proponuje ich rozwiązania? Pomyślmy, kogo sami chcielibyśmy mieć u boku, a komu raczej podziękowalibyśmy za współpracę?
 

Chcesz przełożyć 7 nawyków na realne działania w pracy?

Sprawdź szkolenia z umiejętności osobistych i naucz się świadomie budować skuteczność

Źródła: 

1. Stephen R. Covey, 7 nawyków skutecznego działania, Rebis, 2022. 

Przeczytaj na naszym blogu również:

• Proaktywność a reaktywność w karierze zawodowej. Zalety postawy proaktywnej w pracy

Maciej Firlit

O autorze:
Założyciel i Prezes Zarządu AVENHANSEN Sp. z.o.o. z ponad 20-letnim doświadczeniem w branży szkoleniowej. Przeszedł wszystkie szczeble kariery zawodowej od sekretarza, przez HR-Managera, po Dyrektora i Prezesa Zarządu. Duży nacisk kładzie na wysoką jakość obsługi klienta. Jego liberalne podejście do zarządzania, bazujące na partnerstwie, słuchaniu innych i dyscyplinie jakościowej, przyczyniło się do sukcesu firmy AVENHANSEN. Jest precyzyjny, nie akceptuje półśrodków i dróg na skróty. Prywatnie największą radość czerpie z podróżowania i obcowania z naturą.

Więcej informacji: Maciej Firlit